In 1904 begint de Engelse zijdewever Samuel Coutaulds een viscose kunstzijdefabriek in Coventry (Engeland). In 1907 gaat de pas afgestudeerde Nederlandse scheikundige J.C. Hartogs in deze fabriek aan het werk. Op 8 mei 1911 wordt de "Nederlandse Kunstzijdefabriek (NK)" opgericht en gebouwd in Arnhem met als initiatiefnemer de inmiddels gepromoveerde dr. J.C. Hartogs.
De vraag naar kunstzijde ontwikkelt zich begin 1900 met een enorme vaart. De Enka, zoals de Nederlandsche Kunstzijdefabriek, door velen wordt genoemd, besluit tot het bouwen van een vier keer zo grote fabriek in Ede. De keuze valt op Ede vanwege het 'zachte' water, goedkope grond (het Schraaljammer) en een handige locatie aan het spoor Utrecht-Arnhem. Op 1 mei 1919 benoemt dr. Hartogs de genieofficier jhr. J.M. van den Bosch tot bouwheer. Op 1 oktober 1919 begint de bouw van, wat dan wordt genoemd en misschien ook wel is, de grootste en modernste fabriek van Nederland.
In 1922 is in Ede de tweede vestiging van de Nederlandse Kunstzijdefabriek geopend. Kenmerkend is het grootschalige Carré met een zeer planmatige opzet en efficiënte indeling. Gedurende de jaren zijn er meerdere gebouwen op het terrein gerealiseerd mede als gevolg van een veranderend productieproces.
Enka was niet alleen economisch actief maar zeker ook op sociaal, medisch en cultureel vlak. Een eigen woningbouwvereniging, ondersteuning van het verenigingsleven, scholing en medische opvang met een eigen bedrijfsarts waren onderdeel van Enka. Het Enka mannenkoor, de Reehorst en het Enka tuindorp zijn de levende bewijzen. In 2002 is de fabriek gesloten.
In 2003 is het terrein verworven door AM. AM is met ASR Vastgoed Ontwikkeling een samenwerking aangegaan voor de ontwikkeling van het Enka-terrein. Deze partijen hebben samen de Grondbank Bennekomseweg Ede CV opgericht voor de ontwikkeling van het Enka-terrein. Op dit moment wordt gebouwd aan een gevarieerd aanbod van koopwoningen, huurwoningen en vrije kavels.
Kijk voor meer informatie over de historie van Enka Ede op de website van de reünistenvereniging van Enka.
In opdracht van voormalig eigenaar Acordis zijn veel gebouwen gesloopt en is het Enka-terrein volledig gesaneerd. De provincie Gelderland heeft in 2011 de laatste geschiktheidsverklaring voor de nieuwbouwbestemming 'wonen met tuin' afgegeven, waarmee het gebied klaar is voor een nieuwe toekomst.
De sanering van het grondwater zal nog enkele jaren doorgaan. Doordat het grondwater drie meter en dieper onder het maaiveld zit, vormt de grondwatersanering geen belemmering voor de bewoners van Enka Ede.
Klik hier om het informatieboekje 'grond' te downloaden (PDF, 239 kB).
In 2002 sloot Enka de deuren en in 2003 is het terrein verworven door AM. AM is met ASR Vastgoed Ontwikkeling een samenwerking aangegaan voor de herontwikkeling van het Enka-terrein. Deze partijen hebben samen de Grondbank Bennekomseweg Ede CV opgericht voor de herontwikkeling van het Enka-terrein.
Zie ook: www.am.nl en www.asrvastgoedontwikkeling.nl
